Grypa

Grypa to ostra choroba zakaźna wywoływana przez wirus grypy, który atakuje drogi oddechowe. Czas trwania grypy i jej przebieg zależą od:

• – właściwości patogenu,
• – stanu fizycznego chorego,
• – odpowiedzi układu odpornościowego danej osoby.

Na grypę możesz chorować wiele razy. Po chorobie nabywasz odporność, która jednak chroni cię przez krótki czas, ponieważ wirus grypy ciągle się zmienia. Za każdym razem organizm ma do czynienia z nowym, zmienionym wirusem.

Nie lekceważ grypy, ponieważ może ona stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia. Choroba jest szczególnie niebezpieczna zwłaszcza dla dzieci i osób z grup podwyższonego ryzyka np. dla osób po transplantacji narządów, z przewlekłymi chorobami np. serca i płuc, a także dla cukrzyków, osób starszych, kobiet w ciąży i dla pracowników ochrony zdrowia.

Jak możesz zarazić się grypą

Grypą możesz się zakazić:

• – drogą kropelkową, gdy osoba chora mówi, kicha lub kaszle;
• – poprzez kontakt bezpośredni, ponieważ np. zakrycie ust ręką przy kichaniu czy kasłaniu powoduje przeniesienie na nią śluzu wraz z wirusem (kasłanie powinno odbywać się w zgięcie łokciowe).

Jak możesz stwierdzić lub wykluczyć chorobę

Poza wirusem grypy istnieje wiele innych wirusów, które powodują podobne objawy. Jeśli chcesz być pewien czy masz do czynienia z grypą, wykonaj badania laboratoryjne w Krajowym Ośrodku ds. Grypy w NIZP-PZH w Warszawie lub w jednej z szesnastu Wojewódzkich Stacji Sanitarno-Epidemiologicznych.

Stosowany jest także tzw. szybki test przyłóżkowy, który możesz wykonać w trakcie wizyty w gabinecie lekarskim. W przypadku wyniku negatywnego, powinno się go potwierdzić w laboratorium metodą biologii molekularnej. Dzięki badaniu wymazu z nosa i gardła lekarz może odróżnić infekcję wirusem grypy od innych zakażeń wirusowych lub bakteryjnych. To z kolei pozwala mu zastosować odpowiedni sposób leczenia włączając leki antygrypowe nowej generacji tzw. inhibitory neuraminidazy. Jeśli stwierdzi grypę, nie będziesz musiał przechodzić niepotrzebnej terapii antybiotykowej.

W Polsce zachorowania na grypę i wirusy grypopodobne rejestrowane są w całym sezonie epidemicznym tj. od października jednego roku, do końca września kolejnego roku kalendarzowego. Zachorowania na grypę występują najczęściej od października do kwietnia, przy czym szczyt zachorowań przypada między styczniem a marcem.

Żeby skutecznie zapobiegać grypie i jej powikłaniom powinieneś zaszczepić się przeciwko grypie.

Jak często się szczepić

Zgodnie z zaleceniami Komitetu Doradczego ds. Szczepień (ACIP), należy zaoferować szczepienia wszystkim chętnym. Szczepienie powinno się powtarzać co sezon epidemiczny, ponieważ wirusy grypy podlegają bardzo częstym zmianom genetycznym. Zmienność wirusa grypy powoduje, że skład szczepionki na każdy kolejny sezon epidemiczny musi być sprawdzany i uaktualniany. Od sezonu epidemicznego 2019/2020 mamy na rynku polskim trzy rodzaje, czteroskładnikowych szczepionek przeciwko grypie, w tym z inaktywowanych: typu split, czyli z rozszczepionym wirionem oraz subunit, czyli podjednostkowa, które podawane są domięśniowo. Dostępna jest również szczepionka żywa, donosowa, utworzona z tzw. cold adapted mutantów, czyli z wirusów przystosowanych do namnażania się w obniżonej temperaturze. Szczepionka ta rekomendowana jest dla dzieci po ukończeniu 2 r.ż. do poniżej 18 r.ż. 

Pamiętaj też, że poziom przeciwciał, które powstają w wyniku szczepienia, spada wraz z upływem czasu. Może więc nie być wystarczająco wysoki, aby zabezpieczyć cię przed zachorowaniem w kolejnym sezonie epidemicznym.

Kto kwalifikuje do szczepienia

Badanie kwalifikacyjne przed szczepieniem osoby dorosłej może wykonać: lekarz, felczer, lekarz dentysta, pielęgniarka, położna, farmaceuta, ratownik medyczny, fizjoterapeuta, diagnosta laboratoryjny, higienistka szkolna.

Badanie kwalifikacyjne przed szczepieniem dziecka może wykonać: lekarz.

W każdej sytuacji przed wykonaniem szczepienia potrzebna jest recepta. Aby skorzystać z refundacji na szczepionkę potrzebna jest recepta od lekarza, pielęgniarki lub położnej.

Gdzie się zaszczepić

Szczepienia mogą być wykonywane w podmiotach leczniczych (dzieci i dorośli) i wybranych aptekach (dorośli). Zestawienie aptek, które realizują szczepienia jest dostępne na stronie pacjent.gov.pl.

Kto powinien się zaszczepić

Każdy, kto chce uniknąć zachorowania na grypę, a w szczególności:

• – zdrowe dzieci od 6 miesiąca do 18 roku życia,
  • – zwłaszcza od 6 do 60 miesiąca życia,
• – osoby z grup podwżyszonego ryzyka bez względu na wiek,
• – osoby w podeszłym wieku (powyżej 55 lat),
• – chorzy na astmę i inne przewlekłe schorzenia układu oddechowego,
• – osoby z chorobami układu krążenia i nerek, o obniżonej odporności (np. po przeszczepach, zakażeni HIV) i chorzy na nowotwory układu krwiotwórczego,
• – osoby chore na cukrzycę,
• – kobiety w ciąży lub planujące ciążę,
• – pracownicy ochrony zdrowia.

Zaszczepić powinny się również osoby, które mogą przenosić grypę na osoby z grup wysokiego ryzyka oraz osoby zdrowe mogące stanowić źródło zakażenia dla tych osób. Są to m.in. pracownicy ochrony zdrowia, szkół, handlu, transportu, osoby opiekujące się małymi dziećmi, które nie mogą być zaszczepione oraz inne osoby narażone na kontakty z dużą liczbą ludzi.

Kiedy się szczepić

Zwłaszcza osoby z grup podwyższonego ryzyka powinny zaszczepić się przeciwko grypie przed sezonem epidemicznym, gdy tylko szczepionka będzie dostępna w aptekach. Jeżeli nie zdążyłeś zaszczepić się przed sezonem, możesz to zrobić w trakcie jego trwania, między listopadem a kwietniem.

O czym pamiętać kupując szczepionkę

• Pamiętaj, że wszystkie inaktywowane szczepionki przeciwko grypie zarejestrowane w Polsce są równoważne immunologicznie – od ciebie zależy, którą wybierzesz (np. dostępną w twojej aptece).
• Wirus zawarty w tych szczepionkach nie rozmnoży się w twoim organizmie i nie wywoła choroby, lecz wytworzy przeciwciała ochronne (tzw. szczepionki inaktywowane).
• Kupując szczepionkę koniecznie sprawdź, czy jest ona ważna w aktualnym sezonie epidemicznym.
• Zakupioną szczepionkę należy transportować w torebkach termicznych.

Kto nie powinien szczepić się przeciwko grypie

Nie każdy może zaszczepić się przeciwko grypie. Do najważniejszych przeciwwskazań należą:

• – ostre choroby gorączkowe,
• – udokumentowane uczulenie na białko jaja kurzego (każdy gabinet musi mieć zestaw antywstrząsowy),
• – uczulenie na śladowe ilości antybiotyku zawarte w szczepionce (split- neomycyna, subunit-gentamycyna),
• – zespół Guillaina-Barrégo, stwierdzony w okresie 6 tygodni od poprzedniego szczepienia przeciwko grypie.

Skuteczność szczepień

Liczne badania wykazują, że skuteczność szczepionek przeciwko grypie wynosi:

• od 70% do 90% – w przypadku ludzi zdrowych poniżej 65 roku życia,
• od 50% do 70% – w grupach podwyższonego ryzyka.