Czerniak – co musisz o nim wiedzieć?

• Lato kusi słońcem, ale Twoja skóra pamięta każdy promień.
• Profilaktyka to najskuteczniejsza broń w walce z czerniakiem.
• To jeden z najbardziej złośliwych nowotworów skóry, który w Polsce co roku odbiera życie blisko 1400 osobom.
• Sprawdź, co możesz zrobić by chronić siebie i bliskich.

Czym jest czerniak?

Czerniak to nowotwór złośliwy skóry, który szybko się rozwija i tworzy przerzuty. Wywodzi się z melanocytów – komórek wytwarzających barwnik zwany melaniną. Melanina sprawia, że skóra ciemnieje w kontakcie z promieniowaniem ultrafioletowym, czyli np. w kontakcie z promieniowaniem słonecznym, czy promieniowaniem stosowanym w solarium.

Choć najczęściej rozwija się na skórze, może pojawić się także w obrębie błon śluzowych jamy ustnej, nosa, a nawet na gałce ocznej.

Czy wiesz, że?

Wczesne wykrycie choroby daje ponad 95% szans na całkowite wyleczenie.

Czerniak pod lupą: co zwiększa ryzyko choroby?

Ryzyko zachorowania na czerniaka jest większe u osób:

• o jasnej karnacji, rudych lub blond włosach, niebieskich oczach i licznych piegach
• z dużą liczbą znamion barwnikowych lub znamion w miejscach drażnienia
• które doznały oparzeń słonecznych, zwłaszcza w dzieciństwie
• słabo tolerujących słońce, opalających się z trudem lub wcale
• przebywających w pełnym słońcu powyżej godziny dziennie
• u których w rodzinie występowały przypadki czerniaka lub innych nowotworów skóry
• korzystających z solarium.

ABCDE samokontroli znamion

Samokontrola skóry to proste i bardzo skuteczne narzędzie. Raz w miesiącu dokładnie obejrzyj swoje znamiona i pieprzyki. Dzięki temu szybciej zauważysz niepokojące zmiany. Podczas samokontroli znamion skorzystaj ze specjalnie przygotowanej „ściągi” ABCDE czerniaka.

WAŻNE! Jeśli zauważysz niepokojące zmiany, skonsultuj je z lekarzem POZotwiera się w nowej karcie. Jeśli będziesz potrzebował dalszej diagnostyki, otrzymasz skierowanie do dermatologa lub chirurga-onkologa. Nie bagatelizuj nowych znamion barwnikowych ani zmiany wyglądu już istniejących.

TO WAŻNE: Znajdź najbliższą placówkęotwiera się w nowej karcie

– Niepokojącym objawem jest powiększanie się znamienia, zmiana barwy, pojawienia się uwypuklenia, krwawienia lub świąd zmiany. Jeśli zauważymy takie objawy, konieczna jest pilna konsultacja dermatologiczna – zwraca uwagę dr n. med. Marta Kurzeja, dermatolog.

Najbardziej innowacyjny w polskiej onkologii program lekowy

Od 1 stycznia 2021 roku pacjenci z czerniakiem mogą korzystać z programu lekowego B.59 „Leczenie czerniaka skóry lub błon śluzowych”. To połączenie wcześniej funkcjonujących niezależnie trzech programów lekowych. Ma on zastosowanie w leczeniu chorych po całkowitej resekcji oraz z nieoperacyjnym, zaawansowanym w III stopniu lub przerzutowym IV stopniu czerniakiem.

Jest jednym z najbardziej innowacyjnych programów lekowych w polskiej onkologii. Pozwala nie tylko na zastosowanie nowoczesnej farmakoterapii, ale także na skuteczne zarządzanie terapią.

W programie są dostępne rekomendowane przez towarzystwa naukowe opcje terapeutyczne, zarówno z zakresu immunoterapii, jak i leków ukierunkowanych molekularnie na obecność mutacji w genie BRAF. Leczeniem mogą być objęci dorośli, jak i młodzież od 12 roku życia. Kwalifikacji pacjentów do terapii zawsze dokonuje lekarz prowadzący.

Tylko w ciągu 5 miesięcy w 2025 r. z programu lekowego związanego z czerniakiem skorzystało już 3.3 tys. pacjentów, a wartość refundacji leków przez NFZ wyniosła ponad 190 mln. złotych.

Czy wiesz, że…?

Od 1 lipca 2024 r. refundacją objęto także lek z listy technologii o wysokiej innowacyjności w ramach odrębnego programu lekowego B.163.FM „Leczenie chorych na czerniaka błony naczyniowej oka”.

Czerniak. Jak się przed nim chronić?

Czerniak to groźny nowotwór skóry, ale wiele zależy od Ciebie. Dobra profilaktyka i codzienne nawyki potrafią znacząco zmniejszyć ryzyko zachorowania. Zobacz, jak w prosty sposób możesz chronić swoją skórę na co dzień.

Czy wiesz, że…?

Lekarz bada skórę przy pomocy dermoskopu, czyli specjalnej lupy, która daje 10-20-krotne powiększenie i odpowiednie oświetlenie, co znacznie ułatwia dokładną ocenę morfologii znamienia. Badanie jest bezbolesne i trwa 10-15 minut.

Już dziś zadbaj o zdrowie z programem Moje Zdrowieotwiera się w nowej karcie

– Znamiona badamy rutynowo dermoskopem, który umożliwia powiększenie badanej zmiany. Jeśli zmiana budzi niepokój onkologiczny, możemy znamię zbadać wykonując wideodermoskopię, która daje możliwość 20-120-krotnego powiększenia zmiany, zapisu cyfrowego zdjęcia znamienia oraz porównania go po 3 miesiącach do pierwotnego obrazu – podkreśla dr Marta Kurzeja.

Kremu z filtrem używaj nie tylko latem

Promieniowanie UV działa cały rok, nawet w pochmurne dni. Dlatego warto stosować krem z filtrem codziennie.

Rodzaje filtrów:

• niski (2 – 6 SPF)
• średni (8 – 12 SPF)
• wysoki (15 – 25 SPF)
• bardzo wysoki (30 – 50 SPF)
• ultrawysoki (50+ SPF).

Dzieci, osoby po przeszczepach, po zabiegach medycyny estetycznej, ze skłonnością do przebarwień lub przyjmujące leki światłouczulające powinny używać kremów z wysokim lub bardzo wysokim filtrem.

WAŻNE! 

Przed szkodliwym promieniowaniem należy chronić nie tylko skórę, ale też włosy, usta i oczy.